Bedrijf failliet: wat zijn je rechten als consument?
11 september 2026 16:09
Je bestelt online een bankstel, betaalt het volledige bedrag en wacht op de bezorging. Dan verdwijnt de webshop en blijkt de verkoper failliet. Je consumentenrechten verdwijnen daardoor niet, maar de manier waarop je ze kunt afdwingen verandert ingrijpend. Vanaf de faillietverklaring beheert de curator namelijk het vermogen van het bedrijf en kun je niet langer individueel betaling of levering afdwingen. Het consumentenrecht bepaalt waarop je recht hebt, terwijl het faillissementsrecht bepaalt hoe en in welke volgorde je die rechten kunt gebruiken.
Je consumentenrechten blijven bestaan
Een faillissement beëindigt een koopovereenkomst niet automatisch. De contractuele aanspraak op levering blijft in beginsel bestaan, maar de curator kan besluiten de overeenkomst niet gestand te doen. Is een geleverd product ondeugdelijk, dan blijven ook de wettelijke mogelijkheden tot herstel, vervanging, prijsvermindering of ontbinding onder de daarvoor geldende voorwaarden bestaan. Heb je de koopovereenkomst rechtsgeldig ontbonden, dan heb je in beginsel recht op terugbetaling.
Het probleem zit dus niet in het bestaan van het recht, maar in de praktische uitvoering ervan. Een failliet bedrijf kan vaak niet meer leveren, repareren of terugbetalen. Je recht verandert dan in veel gevallen in een vordering op het failliete bedrijf. Vanaf dat moment ben je niet alleen consument, maar ook een schuldeiser. Een curator mag jouw claim daarbij niet zomaar voorrang geven louter omdat consumenten juridisch extra worden beschermd bij aankopen. In het faillissementsrecht gelden namelijk andere regels die de volgorde bepalen.
Stappenplan: meld je bij de curator
Controleer eerst of het faillissement werkelijk is uitgesproken. Een gesloten winkel of verdwenen website is daarvoor onvoldoende. In het openbare Centraal Insolventieregister kun je zoeken op de handelsnaam, officiële bedrijfsnaam of het KvK-nummer. Je vindt er de contactgegevens van de curator en, voor zover die digitaal zijn ingediend, ook de openbare faillissementsverslagen.
Verzamel vervolgens de orderbevestiging, facturen, het betaalbewijs, de algemene voorwaarden en alle correspondentie over de levering. Bewaar ook screenshots van de productpagina en toegezegde leverdatum. Meld je claim bij de curator op de voorgeschreven manier. Vermeld minimaal:
-
Je naam, adres en contactgegevens;
-
Het order- en factuurnummer;
-
Het betaalde bedrag;
-
Wat je nog tegoed hebt;
-
De juridische grond van je claim;
-
Je rekeningnummer;
-
Kopieën van de relevante bewijsstukken.
Vraag altijd om een ontvangstbevestiging. Controleer ook of de curator gebruikmaakt van een online portaal en of je wijzigingen in je vordering later zelf moet doorgeven.
Vraag de curator eerst of de bestelling nog wordt uitgevoerd. Wanneer beide partijen nog verplichtingen moeten nakomen – jij moet nog betalen en de tegenpartij moet nog leveren –, kun je de curator schriftelijk een redelijke termijn stellen om te verklaren of hij de overeenkomst gestand doet. Heb je de volledige koopprijs betaald en hoef je zelf niets meer te presteren, dan is deze specifieke procedure van artikel 37 Faillissementswet in beginsel niet van toepassing. Echter, ook dan is het verstandig om de curator te vragen of de levering nog volgt. Kan of wil de curator niet leveren, dan kun je de overeenkomst ontbinden en terugbetaling vorderen. De ACM ConsuWijzer heeft hiervoor een voorbeeldbrief die je kunt gebruiken.
Als klant heb je meestal geen voorrang
Na de ontbinding heb je weliswaar recht op terugbetaling, maar meestal slechts als concurrente schuldeiser. Dat is een schuldeiser zonder bijzonder zekerheidsrecht of wettelijk voorrecht. Consumenten krijgen niet automatisch een hogere rang dan andere gewone schuldeisers.
De beschikbare opbrengst wordt niet gelijk onder alle schuldeisers verdeeld. Schuldeisers met een pand- of hypotheekrecht kunnen zich in beginsel rechtstreeks op hun onderpand verhalen. Uit de overige boedel worden de faillissementskosten en andere boedelvorderingen voldaan. Ook bepaalde vorderingen van bijvoorbeeld de Belastingdienst en werknemers hebben voorrang op concurrente vorderingen. De precieze rangorde kan per vermogensbestanddeel verschillen, maar consumenten met een gewone terugbetalingsvordering komen doorgaans pas laat aan bod. Vaak blijft er dan weinig of niets meer over.
Hierdoor kan een consument juridisch volledig gelijk hebben en toch (bijna) niets ontvangen. Blijkt uit de faillissementsverslagen dat er nauwelijks bezittingen zijn en dat zelfs schuldeisers met voorrang niet volledig kunnen worden betaald, dan is een uitkering aan gewone schuldeisers weinig waarschijnlijk. Dien je vordering echter alsnog correct en tijdig in, zodat die bij een eventuele onverwachte uitdeling toch kan worden meegenomen.
Ben je schuldeiser of eigenaar?
Niet iedere consument hoeft in de rij van schuldeisers aan te sluiten. Soms vraagt de consument geen geld, maar de teruggave van een eigen voorwerp. Een fiets die je ter reparatie bij een failliete fietsenmaker hebt afgegeven, blijft bijvoorbeeld jouw eigendom. Het voorwerp behoort dan in beginsel niet tot het vermogen van het bedrijf en kun je bij de curator terugvragen. Dit geeft een veel sterkere positie: je probeert dan geen geld uit de boedel te krijgen, maar vraagt de curator een zaak terug te geven die niet aan het failliete bedrijf toebehoort.
Bewijs je eigendom met een aankoopbon, reparatieopdracht, foto’s en eventueel het serie- of framenummer. Houd er rekening mee dat betaling alleen niet automatisch betekent dat een besteld nieuw product al jouw eigendom is. Voor eigendomsoverdracht is normaal gesproken ook een juridische levering nodig. Een doos die in het magazijn klaarstaat of van jouw naam is voorzien, is daarom niet noodzakelijk al rechtsgeldig aan jou overgedragen.
Controleer betaalbescherming en garanties
Wacht niet uitsluitend op de afwikkeling door de curator. Controleer meteen of je betaalmethode aanvullende bescherming biedt. Bij een creditcard, betaaldienst of aankoopplatform kun je soms een betaling betwisten wegens niet-levering. De termijnen en voorwaarden verschillen. Een betaling via iDEAL of een gewone bankoverschrijving kan niet automatisch worden teruggedraaid. Heb je gekozen voor achteraf betalen? Betwist de factuur dan direct bij de betaaldienst. Controleer daarnaast of een brancheorganisatie een concrete aanbetalings- of garantieregeling aanbiedt. Krijg je via een creditcardmaatschappij, garantiefonds of betaaldienst alsnog het volledige bedrag terug, meld dit dan bij de curator. Je mag dezelfde schade niet tweemaal vergoed krijgen en moet je ingediende vordering daarom laten aanpassen of intrekken.
Soms voorzien garantievoorwaarden in levering of terugbetaling door een derde partij. Een commercieel aanbod van een concurrent staat daar niet automatisch mee gelijk. Na het faillissement van Carpetright maakte LaminaatenParket.nl bijvoorbeeld bekend gedupeerde klanten onder dezelfde prijsvoorwaarden te willen bedienen. Uit zo’n aanbod volgt niet dat de oorspronkelijke overeenkomst of vordering wordt overgenomen. Ontvang je van een derde wél een vergoeding of wordt de oorspronkelijke overeenkomst alsnog uitgevoerd door bijvoorbeeld een garantiefonds, meld dat dan bij de curator zodat je vordering kan worden aangepast.
Juridische hulp bij een consumentengeschil
Een rechtsbijstandverzekering kan helpen om vast te stellen welke positie je hebt. Controleer of je polis een module voor consumentenaankopen bevat. De benaming verschilt per verzekeraar en luidt bijvoorbeeld ‘Consument’ of ‘Consument & Wonen’. Op WA.nl staat meer informatie over de rechtsbijstandverzekering, de modules en de aandachtspunten bij de dekking.
Een jurist zal dan beoordelen of je een geldvordering hebt of juist eigenaar van een specifiek product bent. Ook kan die nagaan of ontbinding mogelijk is, een brief aan de curator opstellen, betaalbescherming onderzoeken en de faillissementsverslagen beoordelen. De verzekering vergoedt juridische hulp, niet het verloren aankoopbedrag. De rechtsbijstandverzekering verandert je rang als schuldeiser dus niet en vult een lege boedel niet aan, maar maakt je wel het leven makkelijker.
Een verzekering die je pas na het faillissement afsluit, biedt geen dekking voor het bestaande geschil. Controleer bij een bestaande polis ook eventuele wachttijden, drempelbedragen en uitsluitingen voor voorzienbare conflicten of insolventies.
