Digitale ongelijkheid: wat als je niet alles online kunt of wilt regelen?
17 februari 2026 15:24
Bankzaken, zorgafspraken, belastingzaken, zelfs contact met de gemeente. Steeds vaker moet je alles online regelen. Voor veel mensen is dat handig. Maar wat als je dat niet kunt? Of simpelweg niet wilt?
Digitale ongelijkheid is een groeiend probleem in Nederland. Vooral ouderen lopen het risico om buitengesloten te raken wanneer diensten alleen nog digitaal beschikbaar zijn.
Wat is digitale ongelijkheid?
Digitale ongelijkheid betekent dat niet iedereen dezelfde toegang heeft tot internet en digitale diensten. Dat kan verschillende oorzaken hebben:
- Geen computer, tablet of smartphone
- Geen of slechte internetverbinding
- Onvoldoende digitale vaardigheden
- Onzekerheid of angst voor online fraude
Niet iedereen die ouder is, is digitaal onvaardig. Maar uit onderzoek blijkt wel dat een deel van de 65-plussers moeite heeft met online systemen van banken, zorgverzekeraars of overheidsinstanties.
En wanneer organisaties alleen nog online bereikbaar zijn, ontstaat er een probleem.
Alles moet via een app
Veel consumenten herkennen dit:
- Kortingen zijn alleen via een app beschikbaar
- Facturen worden alleen per e-mail verstuurd
- Klantenservice is alleen bereikbaar via chat
- Formulieren moeten online worden ingevuld
Voor wie niet digitaal vaardig is, wordt het regelen van simpele zaken ineens ingewikkeld. Soms zelfs onmogelijk.
Dat kan leiden tot frustratie, gemiste betalingen of het mislopen van rechten en toeslagen.
Heb je recht op telefonisch of persoonlijk contact?
Veel mensen vragen zich af: mag een organisatie mij verplichten alles online te doen?
In veel gevallen moet er een alternatief zijn. Zeker bij essentiële diensten zoals zorg, bankzaken of overheidsdiensten mag je niet volledig afhankelijk worden van een app of website.
Je mag vragen om:
- Telefonisch contact
- Een papieren formulier
- Schriftelijke communicatie per post
Krijg je nul op het rekest? Dan kun je daarover een klacht indienen. Organisaties zijn zich vaak niet bewust van de impact van hun digitale beleid op oudere consumenten.
Ouderen en internet: niet iedereen wil mee
Sommige mensen kunnen prima online werken, maar kiezen er bewust voor om dat niet te doen. Dat is een legitieme keuze.
Digitale vooruitgang mag geen voorwaarde worden om mee te mogen doen in de samenleving. Sociale rechtvaardigheid betekent ook dat voorzieningen toegankelijk blijven voor mensen die minder digitaal actief zijn.
Wanneer belangrijke informatie alleen nog via een website of app wordt gedeeld, ontstaat er digitale uitsluiting.
Wat kun je doen als je vastloopt?
Loop je tegen problemen aan? Dan kun je:
- Vragen om hulp bij een bibliotheek of wijkcentrum
- Informeren of er een telefonisch spreekuur is
- Samen met een familielid zaken doornemen
- Navragen of er een papieren alternatief beschikbaar is
Veel gemeenten bieden gratis ondersteuning bij digitale vragen. Dit wordt vaak georganiseerd via lokale bibliotheken.
Digitale ontwikkeling zonder uitsluiting
Digitalisering is niet meer weg te denken. Het maakt veel processen sneller en goedkoper. Maar snelheid mag niet belangrijker worden dan toegankelijkheid.
Wanneer een deel van de consumenten geen gebruik kan maken van digitale diensten, is er sprake van digitale ongelijkheid.
En dat raakt vooral ouderen die niet digitaal vaardig zijn of daar bewust voor kiezen.
Een samenleving waarin iedereen mee kan doen, vraagt om balans. Online waar het kan. Persoonlijk waar het nodig is.
